Logo Radio Łódź

Książka "Łódź na wodach dziejów. Biografia miasta" [KONKURS]

Jest to wyjątkowe wydawnictwo, bo powstało z pasji do historii naszego miasta. Autor - historyk Marcin Jakub Szymański opowiada historię Łodzi od jej zarania po czasy współczesne do 1989 roku. Książki do wygrania w naszym programie codziennie do piątku (13.03) w godz. 9-12.

(Fot. mat. prasowe)

Dzięki ponad 160 zdjęciom publikacja jest jednocześnie wizualną ucztą dla dopiero odkrywających historię miasta, jak i ciekawą lekturą dla bardziej zorientowanych w jego przeszłości.

Recenzja Prof. zw. dr hab. Przemysława Waingertnera z Katedry Historii Polski Najnowszej Uniwersytetu Łódzkiego.

Monografia ta – poprzedzona wstępem (m.in. wyjaśniającym jej konstrukcję, prezentującym obecny stan badań, autorów i ich najważniejsze prace poświęcone dziejom miasta nad Łódką; osadzającym niejako książkę M. Szymańskiego w dotychczasowej historiografii Łodzi i regionu), a podsumowana zakończeniem, zestawiającym najważniejsze wnioski badawcze – zbudowana jest konsekwentnie, zgodnie z zasadami narracji chronologiczno-problemowej z siedmiu zasadniczych rozdziałów, podzielonych na mniejsze podrozdziały.

Spośród nich rozdział pierwszy poświęcony został dziejom Łodzi do początków XIX w. - jako osady wiejskiej, a później miasta, którego mieszkańcy nadal egzystowali jednak przede wszystkim dzięki pracy na roli.
Rozdział następny prezentuje bodaj najczęściej opisywany przez historyków i najbardziej znany okres w historii Łodzi, czyli czas jej funkcjonowania jako "Ziemi Obiecanej", "Polskiego Manchesteru", "Perły w koronie Romanowów", słowem – dekady niezwykle dynamicznego rozwoju miasta (terytorialnego, demograficznego, a nade wszystko przemysłowego) jako włókienniczej metropolii od połowy drugiej dekady XIX stulecia do wybuchu I wojny światowej. To także epoka, która przeszła do historii jako czas budowania wielonarodowego i wieloreligijnego "Miasta czterech kultur".

W trzecim rozdziale M. Szymański opisuje dramatyczne losy Łodzi w latach Wielkiej Wojny – najpierw jako miasta frontowego, później jako obumierającego ośrodka przemysłu włókienniczego, odciętego wszak od wschodnich rynków zbytu i rosyjskiego "zagłębia" surowcowego - zarazem eksploatowanego i poddanego gospodarczej grabieży przez nowego, niemieckiego okupanta. Kolejny rozdział prezentuje natomiast krótką historię "łódzkiej niepodległości" w latach Drugiej Rzeczypospolitej – dzieje mocowania się miasta, jego włodarzy, przemysłowych potomków "lodzermenschów", jak również zwykłych łodzian (urzędników, nauczycieli, dziennikarzy, robotników) z bolesną spuścizną I wojny światowej; zarazem fascynującą historię prób samorządnego, podmiotowego zagospodarowania międzywojennej, dwudziestoletniej wolności przez obywateli miasta nad Łódką.

Rozdział piąty przynosi wstrząsającą opowieść o Łodzi (a właściwie o niemieckim wówczas Litzmannstadt) i jej mieszkańcach w wirach II wojny światowej – o dziejach nowej, niezwykle brutalnej okupacji niemieckiej; krwawych represjach, spadających na polskich mieszkańców miasta; bezwzględnej eksterminacji ich żydowskich współobywateli w getcie, utworzonym przez okupacyjny niemiecki narodowosocjalistyczny reżim; wreszcie o niepodległościowej, patriotycznej konspiracji w mieście, które stało się decyzją hitlerowskich najeźdźców częścią III Rzeszy, "największym bastionem niemczyzny na wschodzie".

W kolejnym rozdziale Autor ukazuje początki "nowej" Łodzi jako powojennego "miasta Włókniarek", "czerwonego" miasta, a zarazem jednego z głównych eksperymentalnych, wielkomiejskich inkubatorów nowego socjalistycznego porządku w tzw. Polsce Ludowej. Wreszcie ostatni rozdział to próba ukazania losów miasta nad Łódką i jego mieszkańców w epoce PRL – do 1989 r. Ponadto do książki dołączone zostały liczne ilustracje, stanowiące dla czytelnika – obok zaprezentowanego tekstu - jeszcze jedno źródło wiedzy o historii miasta, oraz bibliografię.

 

(Fot. mat. prasowe)

Za uznaniem monografii M. Szymańskiego za pozycję interesującą, wartościową, godną polecenia zarówno zawodowym historykom, jak i pasjonatom-amatorom dziejów Łodzi przemawia wiele. Jej atuty to m.in. logiczna, przejrzysta konstrukcja; zaproponowana narracja – zwięzła, treściwa, a przy tym ujmująca najważniejsze wydarzenia, zjawiska i procesy z dziejów miasta, udanie łącząca przy tym prezentację faktografii z osądami i opiniami samego M. Szymańskiego; wreszcie język, którym posługuje się Autor – na kartach książki uznany przecież historyk i pracownik akademicki udowadnia, że potrafi snuć opowieść nie tylko zajmującą dla cechowej braci spod znaku Klio, obeznanej z naukowym warsztatem i słownictwem, ale przyciągającą również amatorów historii, atrakcyjną dla pasjonatów dziejów "małej ojczyzny" – niezwykle barwną, a przy tym przystępną, nie stroniącą od anegdoty, brzemienną w treści, a przecież lekką w formie.

Argumentem pozwalającym pozytywnie ocenić książkę dziejopisom-profesjonałom jest z kolei zakotwiczenie jej treści w bogatym materiale naukowym – świadectwem i dowodem kompetencji badawczych, erudycji i wiedzy M. Szymańskiego jest choćby dołączona do zasadniczego tekstu bogata bibliografia.

Na uznanie zasługuje również bogata szata ikonograficzna książki. Jak już wcześniej wspomniano zawartych w niej ilustracji nie sposób traktować przy tym jedynie jako zwyczajowej, przyjętej powszechnie formy uatrakcyjnienia wydawnictwa, czy choćby próby wizualnej egzemplifikacji prezentowanych treści. Ich dobór jest celowy i trafny. Stanowią one kolejne - obok tekstu pióra M. Szymańskiego – wartościowe źródło wiedzy o dziejach miasta nad Łódką.

Wreszcie wypada skonstatować, iż docenić należy naukową ambicję, a zarazem odwagę Autora jako zawodowego historyka oraz zdyscyplinowanie jako pisarza historycznego. Niezwykle trudny w realizacji pomysł opracowania dziejów Łodzi i nadania książce popularno-naukowego kształtu potraktować można wręcz jako zaproszenie – nie tylko do polemiki, ale i krytyki ze strony innych przedstawicieli cechu Klio: wszak każdy spośród znawców historii "polskiego Manchesteru" ma zapewne własną wizję "wzorcowej" monografii miasta… Z tym wyzwaniem M. Szymański musiał się liczyć i będzie musiał się zmierzyć.

Równocześnie postarał się on wypełnić obietnicę zapowiedzianą w tytule książki. Pozycja w intencji Autora popularyzująca wiedzę o historii miasta mogła wszak łatwo przybrać formę zbioru anegdot; lekkich w formie, luźno powiązanych ze sobą opowieści. Tymczasem opracowanie M. Szymańskiego to rzeczywiście deklarowana w tytule, przemyślana, koherentna i harmonijnie skonstruowana „biografia miasta”. Zasługuje ona na szybką publikację i rzeczową debatę – o dziejach Łodzi i jej historiografii. Jeśli stanie się jej zaczynem będzie to jeszcze jeden sukces łódzkiego historyka.

BIOGRAFIA AUTORA

Marcin Szymański - historyk, pracownik Katedry Historii Polski Najnowszej Uniwersytetu Łódzkiego. Autor licznych książek i artykułów naukowych i popularnonaukowych dotyczących dziejów Łodzi oraz historii Polski.

Niektóre z nich to: Browary Łodzi i regionu. Historia i współczesność (2011), Łódzka elektrownia i gazownia do 1939 roku (2016), Fabrykanci. Burzliwe dzieje łódzkich bogaczy (wraz z B. Torańskim, 2016). Kurator (lub współkurator) wielu wystaw muzealnych, m.in. "Zakład Urbanowskich. Rodzina, dzieło, twórcy" (Muzeum Miasta Łodzi, 2013); "Bałuty: mitologia/faktografia" (Muzeum Miasta Łodzi, 2014); Wokół Wielkiej Łodzi (Muzeum Miasta Łodzi, 2017). Konsultant filmów i innych przedsięwzięć o charakterze historycznym, popularyzator dziejów Polski.

Uwaga! Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu (przeglądarce internetowej) można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Zgadzam się z polityką