Logo Radio Łódź

Historia i tożsamość. Międzynarodowy Dzień Romów [ZDJĘCIA]

Łódzkie obchody wypełniła muzyka, wystawy i konferencje poświęcone społeczności romskiej. Wydarzenia odbyły się pod patronatem Kancelarii Premiera RP.

(Fot. Sebastian Szwajkowski)
(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Obchody rozpoczęła msza w łódzkim Kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Po nabożeństwie przedstawiciele rządu, w tym rzecznik prasowy Joanna Kopcińska i szef Gabinetu Politycznego Prezesa Rady Ministrów Marek Suski, złożyli kwiaty pod tablicą przy Kuźni Romów przy ul. Wojska Polskiego 84. Wiązanki złożyli także Joanna Podolska, dyrektor Centrum Dialogu im. Marka Edelmana oraz dyrektor Muzeum Tradycji Niepodległościowych Jacek Wawrzynkiewicz. 

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Kolejne wydarzenia miały miejsce na Stacji Radegast, skąd w czasie II wojny światowej wywożono m.in. mieszkańców specjalnego odizolowanego obozu cygańskiego utworzonego w łódzkim getcie. Wydarzeniem szczególnym było otwarcie wystawy fotografii Andrzeja Polakowskiego „Pożegnanie Taboru”. Zdjęcia z lat 60-tych ubiegłego wieku dokumentują przejście Romów z trybu życia wędrownego na osiadły. 

Po otwarciu wystawy szef gabinetu politycznego premiera Marek Suski odczytał list od premiera Mateusza Morawieckiego, skierowany do uczestników obchodów Międzynarodowego Dnia Romów:

„W tym dniu pamiętajmy o skomplikowanej, nierzadko o tragicznej, ale dzięki staraniu wielu środowisk, coraz lepiej znanej historii Romów. Pamiętajmy też o aktualnych wciąż wyzwaniach, z którymi zmaga się część tej mniejszości etnicznej. Romowie żyją na polskiej ziemi od ponad 600 lat.To wieki kształtowania się bogatej romskiej tradycji, jej pielęgnowania bogatej i unikalnej obyczajowości. To także czas współistnienia naszych narodów (...)” - napisał premier. 

Szef rządu podkreślił, że Międzynarodowy Dzień Romów daje szczególną okazję, by przypomnieć o obecności narodu romskiego w społecznościach wielu krajów a także docenić środowiska i organizacje działające na rzecz Romów.

Także wojewoda łódzki, Zbigniew Rau mówił o wiekach współistnienia Polaków i Romów. - Efektem tego wielopokoleniowego procesu są ważne elementy wspólnej kultury.  Łączy nas także szalona potrzeba wolności. Jak długo i Romowie i Polacy będą sobą, tak długo będą siebie potrzebować - podkreślił wojewoda. 

Marek Suski podkreślał, że los Romów mordowanych przez Niemców w czasie wojny często jest pomijany. - Pamiętać należy, że Holocaust to nie tylko cierpienie narodu żydowskiego, ale także Romów i Sinti. Tu - w Łodzi -  istniał obóz, w którym tysiące Romów było gromadzonych, prześladowanych, wywożonych do obozów zagłady i zabijanych. 

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Goście przenieśli się następnie  do siedziby Radia Łódź, gdzie odbyła się konferencja poświęcona społeczności romskiej „Pamięć – Tożsamość – Przyszłość”. Do udziału w dyskusji zaproszenie przyjęło wielu wybitnych kulturoznawców i cyganologów z całej Polski.

Wszyscy podkreślali, że kultura romska wśród Polaków jest wciąż mało znana i obarczona wieloma stereotypami. - Polacy po prostu nie interesują się społecznością, która od dziesiątków lat mieszka wśród nich - przekonywał założyciel Muzeum Kultury Romskiej w Warszawie Andrzej Grzymała – Kazłowski. - Przez dziesiątki, a nawet setki lat wystarczało nam takie powierzchowne spojrzenie na ludzi, którzy chwilę byli wśród nas, a potem znikali. Jeśli nawet sąsiadowaliśmy z Romami, to relacja ta była oparta na uprzedzeniach i podejrzeniach.

Etnolog, badaczka kultury romskiej Natalia Gancarz dodaje, że brak wiedzy o kulturze Romów wynika również z faktu, iż jest to społeczność bardzo zamknięta. - Przede wszystkim budując nasz obraz współczesnych Romów opieramy się na tym, co oni zechcą nam pokazać. A oni nie muszą zdradzać wiele lub mogą nami manipulować. Efektem takiej sytuacji jest nieprawdziwa i niepełna wizja kultury romskiej. 

Szacuje się, że w Polsce mieszka od 20 do 25 tysięcy Romów. 

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Ostatnim punktem programu był wieczorny koncert.

W studiu muzycznym im. Henryka Debicha w Radiu Łódź wystąpiła Caci Vorba - grupa, prezentująca oryginalną mieszankę tradycji cygańskiej, bałkańskiej i karpackiej, wykonywanej na tradycyjnych akustycznych instrumentach. Jej wokalistka i skrzypaczka w wieku kilkunastu lat porzuciła szkołę i rodzinny dom, rozpoczynając kilkuletnią samotną wędrówkę przez Karpaty w poszukiwaniu żywej muzyki tradycyjnej, mieszkała m.in. z romskimi muzykami ze Spisza, ucząc się ich języka, pieśni oraz muzycznej wrażliwości, dzisiaj postrzegana jest jako jedna z czołowych polskich wokalistek folkowych, jedna z niewielu nieromskich artystek tworzących własne teksty i śpiewających w tym języku.

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Jako druga na scenie pojawiła się pochodząca ze Spisza cygańska pieśniarka Teresa Mirga z zespołem Kałe Bała.

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Na koniec zabrzmiała muzyka zespołu  Perła i Bracia, wykonującego romską muzykę wokalno-instrumentalną.

(Fot. Sebastian Szwajkowski)

Międzynarodowy Dzień Romów jest świętem obchodzonym corocznie 8 kwietnia. To szczególnie ważna data dla społeczności cygańskiej. Właśnie tego dnia, w 1971 roku, pod Londynem spotkali się przedstawiciele społeczności romskiej z 25 krajów, aby zwrócić się do państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych z postulatem uzyskania statusu mniejszości narodowej. Ustalono barwy flagi i treść hymnu. Powołano do życia Międzynarodowy Komitet Cyganów. 8 kwietnia to międzynarodowe święto wszystkich ludzi, którym bliska jest kultura romska. - Do czasu Kongresu Romowie byli traktowani jako bezpaństwowcy, którzy nie mieli własnej tożsamości, nie mieli własnego własnego państwa, dlatego nie należały im się żadne prawa – mówi Agnieszka Caban w rozmowie z Anną Groblińską. - To znaczy prawa im się należały, ale niewiele państw to respektowało. Na Kongresie ustanowiono nazwę, jaką powinno się używać w stosunku do grupy etnicznej Roma. Jest to nazwa własna, etnonim pochodzący z języka romskiego. Tę nazwę powinno się stosować. Jest to pewnego rodzaju nobilitacja, ponieważ nazwa Cyganie jest nazwą mającą swoją historię europejską i światową, ale jest nazwą narzuconą. Nie wywodzi się z historycznego języka Romów i ma złe konotacje, złe skojarzenia. Nazwa Romowie jest nadaniem dodatkowego elementu tożsamości.

Posłuchaj rozmowy z Agnieszką Caban, animatorką kultury, wieloletnią działaczką na rzecz społeczności romskiej:

Anna Groblińska/Jakub Kaleta/ Maciej Trojanowski/ Sebastian Szwajkowski/ Izabella Berkowska

×
Wybory samorządowe 2018. Debata Radia Łódź i TVP Łódź. Spotkanie z kandydatami na prezydenta Zduńskiej Woli dziś o godz. 18:05 w programie Radia Łódź, Radia Łódź Nad Wartą i w TVP3 Łódź.
Uwaga! Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu (przeglądarce internetowej) można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Zgadzam się z polityką