Logo Radio Łódź

Pamięci ofiar niemieckich egzekucji. Przeczytaj relacje świadków zbrodni sprzed 75 lat

Na 19 i 20 marca 2017 roku zaplanowano uroczyste obchody 75. rocznicy niemieckich egzekucji dokonanych w Lesie Lućmierskim i Zgierzu w czasie II wojny światowej.

Pomnik w Lesie Lućmierskim (Fot. IPN)

W ramach 75. rocznicy niemieckich zbrodni zaplanowano między innymi inscenizację "Hołd dla Stu Straconych" oraz uroczystości pogrzebowe w kościele p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Zgierzu i w Lesie Lućmierskim.

20 marca 1942 roku niemieckie władze okupacyjne rozstrzelały Polaków w centrum Zgierza, w miejscu zwanym wówczas Placem Stodół. Obecnie plac nosi nazwę Stu Straconych. Do egzekucji doszło w odwecie za zabicie przez żołnierza podziemia – Józefa Mierzyńskiego – dwóch gestapowców. Niemcy zmusili okoliczną ludność do oglądania masowej egzekucji. Rozstrzelanych pochowano w Lesie Lućmierskim.

O przebiegu wydarzeń możemy dowiedzieć się z zapisków Romana Zygadlewicza, żołnierza AK Okręgu Łódź „Barka”, które przekazał do Instytutu Pamięci Narodowej jego syn.

Przeczytaj fragmenty zapisków Romana Zygadlewicza:

„…w Zgierzu przygotowywano pokazową egzekucję. Na miejsce kaźni wybrano tzw. Plac Stodół przy zbiegu ulic Piątkowskiej i Sienkiewicza, przeznaczony na miejskie wysypisko śmieci. Wybór nie był przypadkowy. Z pełnym cynizmem starano się upodlić tych, którzy mieli umrzeć, i tych, którzy ku przestrodze mieli patrzeć na ich śmierć. W północnej części placu już od 17 marca przystąpiono do sypania wału ziemnego, pod którym miano rozstrzeliwać skazańców. Wczesnym rankiem w piątek 20 marca 1942 r. (dzień był słoneczny i bardzo mroźny) funkcjonariusze policji, przy pomocy uzbrojonych członków formacji NSDAP, SS, SA, NSKK, NSFK i HJ, wyciągali brutalnie z domów mieszkańców Zgierza i okolicznych wsi (już 19 marca wieczorem wezwano gospodarzy do przygotowania na rano podwód), a także pasażerów tramwajów dojazdowych, zapowiadając »wesołe kino«."

 Z relacji Krystyny Rydel:

„Zastraszeni ludzie ustawiali się ciasno na wyznaczonych miejscach placu. Mówiono, że  zgromadzono  ponad  sześć  tysięcy  osób.  Dla  spotęgowania  grozy  i  zabezpieczenia  przed aktem  rozpaczy  wyciągnięto  spośród  zebranych  stu  zakładników,  którzy  byliby  dodatkowo rozstrzelani w razie jakiejkolwiek manifestacji lub oporu. Ustawiono ich przy płocie nieruchomości przy ul. Sienkiewicza 1, na wysokości wału ziemnego (chwytacza pocisków), w  odległości  około  trzydziestu metrów w kierunku  zachodnim. Przebiegu egzekucji strzegli policjanci (mówiono o liczbie dwustu) i liczni członkowie formacji paramilitarnych uzbrojonych w broń ręczną i sześć karabinów maszynowych."

Z relacji Henryka Grabarczyka:

„20 marca 1942 r. około godz. 13.00 dostarczono (do Hotelu Manteuffel) piwo z firmy Gustaw Keilich (ul. Orla 25). Konwojent w mundurze NSDAP, wręczając kwit dostawy, powiedział: »No już jest was o stu mniej« i z uśmiechem opowiadał o przebiegu egzekucji w Zgierzu. Obecny przy tym buchalter Zygmunt Guttmeyer (Polak) zaczął krzyczeć, że to oburzające, aby kulturalny naród mógł popełnić takie barbarzyństwo. Niemiec przycichł. Zajście nie pociągnęło konsekwencji”.

Materiały są obecnie opracowywane przez dr. Tomasza Toborka i dr Joannę Żelazko. Zostaną wydane przez IPN Oddział w Łodzi w formie książkowej.

Fragment maszynopisu Romana Zygadlewicza (Fot. lodz.ipn.gov.pl)
 

Program uroczystych obchodów 75. rocznicy niemieckich egzekucji dokonanych w Lesie Lućmierskim i Zgierzu w czasie II wojny światowej

Niedziela, 19 marca 2017 r.:

godz. 17.00 - wernisaż wystawy „Zbrodnia zgierska 20 III 1942. W 75. rocznicę wydarzeń” w Muzeum Miasta Zgierza (ul. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego 21); rozstrzygnięcie konkursu literackiego „»Byłem jednym z...« – w 75. rocznicę Zbrodni Zgierskiej”, który organizuje Muzeum Miasta Zgierza we współpracy z Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi.

godz. 19.00 - inscenizacja pt. „Hołd dla Stu Straconych” na Placu Stu Straconych w Zgierzu.

Poniedziałek, 20 marca 2017 r.:

godz. 11.00 - Msza Święta w kościele pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej (Plac Jana Pawła II 11/13 w Zgierzu) rozpoczynająca uroczystości pogrzebowe.

godz. 13.00 - pogrzeb ofiar egzekucji w Lesie Lućmierskim. Mogiła wojenna usytuowana jest po prawej stronie drogi leśnej prowadzącej do Grotnik.

×
Trzykrotny mistrz świata w rzucie młotem, promował w Łodzi swoją nową książkę "Petarda. Historie z młotem w tle”, która niedawno trafiła do księgarń w całej Polsce. Paweł Fajdek odwiedził także Muzeum Sportu i Turystyki w Łodzi, któremu przekazał kilka pamiątek | Młodzież z łódzkiego Klubu Kuriera nagrywa filmy poświęcone postawom obywatelskim i patriotyzmowi. W internetowym programie "Kurier TV" młodzi dziennikarze prezentują wywiady z interesującymi ludźmi, sondy uliczne oraz krótkie reportaże | Policjanci z Bełchatowa zatrzymali dwóch mężczyzn którzy upili alkoholem dwuletnie dziecko | Sieradzki Klub Honorowych Dawców Krwi PCK działający przy Ochotniczej Straży Pożarnej planuje zebrać sto litrów krwi na stulecie odzyskania niepodległości | Jest wniosek o ekstradycję Gruzina podejrzanego o zabójstwo łodzianki | Trzy ostatnie żubry ze stada w Smardzewicach pod Tomaszowem Mazowieckim zostaną uśpione. Od kilku lat, ta jedna z najstarszych i najbardziej cenionych hodowli w kraju, zmagała się z groźną dla tych zwierząt gruźlicą | Grzegorz Schreiber kandydatem PiS na marszałka województwa łódzkiego
Uwaga! Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu (przeglądarce internetowej) można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Zgadzam się z polityką